Wat is de krijtstreepmethode precies?
Het is een veelgebruikte term in de bouw: de krijtstreepmethode. Met behulp van de krijtstreepmethode kunnen de gebruiksoppervlaktes van verblijfsgebieden en bijbehorende verblijfsruimten kleiner worden gemaakt, dan ze in werkelijkheid zijn. De ruimte wordt dan op een fictieve wijze verkleind. Zo’n ruimte binnen een verblijfsgebied wordt met een arcering op plattegronden aangeduid en telt niet mee in de oppervlakte van het verblijfsgebied. Het idee achter de krijtstreepmethode is dat meer vrijheid ontstaat voor het ontwerpen en indelen van de ruimtes.
Waarom zou je een verblijfsruimte kleiner willen maken? Dat heeft te maken met het feit dat er een aantal eisen uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) samenhangen met de grootte van de verblijfsruimte en het verblijfsgebied. De belangrijkste van deze eisen zijn de ventilatie-eis (artikel 4.3.6 luchtverversing) en de daglichttoetreding (artikel 4.3.10 daglicht).
Heel kort samengevat staat in deze artikelen omschreven dat hoe groter de ruimte is, hoe meer daglichttoetreding nodig is en hoe meer geventileerd moet worden. Door met behulp van een krijtstreep de ruimte te verkleinen, is ook minder daglichttoetreding en ventilatie nodig.
Als bij een BBL-toets blijkt dat in het ontwerp onvoldoende daglichttoetreding is en het is niet mogelijk of gewenst om de daglichttoetreding te vergroten, dan kan het toepassen van de krijtstreepmethode een oplossing zijn. Datzelfde geldt voor ventilatie. Als blijkt dat er onvoldoende ventilatietoevoer gerealiseerd kan worden, kan de ruimte via de krijtstreepmethode verkleind worden en is minder ventilatie nodig.
Wat is een verblijfsruimte en wat is een verblijfsgebied?
Om goed uit te kunnen leggen wat het nut van de krijtstreepmethode is, is het van belang eerst te begrijpen wat een verblijfsruimte en een verblijfsgebied is. De naam zegt het eigenlijk al. Een verblijfsruimte is een ruimte die bedoeld is voor het verblijven van mensen. Denk hierbij aan de woonkamer, keuken, een slaapkamer of een kantoor. Ruimten die niet tot een verblijfsruimte behoren, zijn bijvoorbeeld de badkamer, het toilet, een gang of een berging. Omdat er in deze ruimten geleefd en verbleven wordt, worden aan deze ruimten eisen voor daglicht, ventilatie en spui gesteld.
Een verblijfsgebied is een deel van een gebouw waar naast elkaar gelegen verblijfruimten samen een gebied vormen. De voorwaarde van een gebied is dat de verblijfsruimten aan elkaar moeten grenzen en niet worden gescheiden door middel van een dragende wand.
Welke eisen hangen samen met een verblijfsruimte?
De belangrijkste eisen die samenhang hebben met de grootte van een verblijfsruimte en een verblijfsgebied zijn de daglichteis en de ventilatie-eis. Bij het toetsen van de daglichttoetreding en de ventilatietoevoer dient eerst de oppervlakte van de verblijfsruimten en het verblijfsgebied te worden bepaald.
Praktijkvoorbeeld 1
Bij daglicht geldt de eis dat er voldoende glasoppervlak aanwezig is om het verblijfsgebied van voldoende daglicht te voorzien. Er geldt onder andere voor woningen een minimum van 0,5 m² equivalente daglichtoppervlakte voor een verblijfsruimte. Bij woningen geldt een minimale equivalente daglichtoppervlakte van 10% van de vloeroppervlakte van een verblijfsgebied.
verblijfsgebied
Voor de ventilatie-eis geldt dat er 0,9 l/s per m² vloeroppervlak verblijfsgebied aan luchttoevoer aanwezig dient te zijn. Voor een verblijfsruimte geldt de eis van 0,7 l/s per m² vloeroppervlak. Zowel een verblijfsruimte als een verblijfsgebied hebben een minimum van 7 l/s ventilatietoevoer nodig.
Praktijkvoorbeeld 2
Stel, een woonkamer is 40 m² groot en dit is de enige verblijfsruimte in het verblijfsgebied. Dan dient er 40 m² * 0,9 l/s = 36,0 l/s ventilatietoevoer plaats te vinden. Via een ventilatierooster is slechts maximaal 30,0 l/s toe te voeren. Dan kan ervoor gekozen worden de woonkamer via een krijtstreep te verkleinen naar 33 m². Dan geldt 33 m² * 0,9 l/s = 29,7 l/s. Hiermee wordt dan voldaan aan de ventilatie-eis.
Hieruit kan worden geconcludeerd dat hoe groter een verblijfsruimte of verblijfsgebied is, hoe meer daglicht en ventilatietoevoer nodig is. Andersom geldt dus ook: hoe kleiner een verblijfsruimte of verblijfsgebied, hoe minder daglicht en ventilatietoevoer nodig is. De krijtstreepmethode kan hierbij helpen.
Wat zijn de beperkingen van de krijtstreepmethode
Het voordeel van het toepassen van de krijtstreepmethode is hiervoor al uitvoerig omschreven. Maar wat zijn de beperkingen?
Er is een grote beperking om de krijtstreepmethode toe te passen. Het BBL geeft namelijk aan hoe groot oppervlakten van verblijfsgebieden minimaal moeten zijn. Er geldt bij woningen dat 55% van de gebruiksoppervlakte, oppervlakte verblijfsgebied moet zijn. Daarnaast geldt voor woningen:
- Een verblijfsruimte heeft een vloeroppervlakte van minimaal 5m².
- Een woonfunctie heeft een vloeroppervlakte van ten minste 18m² aan niet-gemeenschappelijk verblijfsgebied.
- Een verblijfsgebied heeft een vloeroppervlakte van ten minste 5m² bij een breedte van ten minste 1,8 meter en een hoogte daarboven van ten minste 2,6 meter.
- In ten minste één verblijfsgebied ligt een verblijfsruimte met een vloeroppervlakte van ten minste 11 m², bij een breedte van ten minste 3 meter.
Bij de krijtstreepmethode kun je de oppervlakte van een verblijfsruimte verminderen, maar daarmee komt het gebruiksoppervlak niet te vervallen. Het verkleinen van de vloeroppervlakte van een verblijfsgebied of verblijfsruimte door middel van de krijtstreepmethode kan dus maar beperkt worden ingezet.
Alleen gebruiken als het echt niet anders kan
De krijtstreepmethode kan een goede manier zijn om een bouwplan aan de regels uit het BBL te laten voldoen. Echter, het heeft de voorkeur om altijd uit te gaan van een situatie waarbij de krijtstreepmethode niet gebruikt hoeft te worden.
Ook dient het volgende in ogenschouw genomen te worden: wanneer het plan bestemd is voor verkoop, dient het gebruik van de krijtstreepmethode duidelijk omschreven te zijn. Als de krijtstreep niet duidelijk is omschreven, kan de koper met de opmerking komen dat er bijvoorbeeld niet genoeg daglichttoetreding is voor de grootte van de ruimte. De koper kan hier tijdens de oplevering opmerkingen over maken.
